Нээлтийн vйл ажиллагаанаас

Уг нь энэ бичлэгийг єнгєрсєн долоо хоногт тавих ёстой байсан байх. Даанч єнгєрсєн баасан гаригийн vдээс хойш нээлтийн ажиллагаа дуусгаад л эрх чєлєєгєє мэдэрч “хутга тавилгvй мах идэн, хундага тавихгvй архи ууж эхэлсэн” учир єнєєдрєєс л хэвийн амьдралдаа орох гэж байна. Ядаж байхад сvvлийн хэдэн сар гэртээ зочид буудлын зориулалтаар унтах гэж л ордог байсан учир гэр бvлийн гишvvнийхээ эрхийг хасуулчихгvйн тулд рейтингээ жаахан єсгєх арга хэмжээ авах шаардлагатай байлаа.
За юутай ч гэсэн нээлтийн ажиллагаа сайхан болж єндєрлєлєє. Миний хувьд ємнє нь ийм олон хvнтэй харьцсан ажил хийж vзээгvй болохоор хирэндээ л самгардлаа. Хамгийн их санаа зовоож байсан зvйл бол Тєв номын сангийн их уншлагын танхим дvvртэл хvн ирж чадах болов уу гэдэг асуудал байсан. Хэдийгээр пиг чихэж чадаагvй ч 160 хvний суудал засахад цаана нь арваадхан сандал илvv гарч байсныг бодоход тэгтлээ ч муу болоогvй бололтой. Хамгийн гол нь хvмvvс орон гаран байсан болохоор нийлбэр дvнгээрээ 200-аад хvн ирж чадсан болов уу гэж найдаж байна.
Yйл ажиллагааны хєтєлбєр явцын дундаас нэлээд єєрчлєгдсєн. Юу гэвэл би нэг зэрэг тийм олон парламентын гишvvд хvрээд ирэх юм чинээ санаагvй байтал ихэнх нь Ардчилсан намын харъяалалтай УИХ-ын 10-аад гишvvн ороод ирсэнд бага зэрэг барьц алдаж тєлєвлєгєєгєє єєрчилсєн. Уг нь Глобал удирдагч сангийн лектор, Удирдлагын академийн багш Б.Энхболд “Хурд ба даяаршил” сэдвээр лекц унших ёстой байсан боловч мань эр намынхаа удирдлагуудыг харж сvрдээд єєрєє татгалзаж оронд нь З.Энхболд, Э.Бат-Yvл, ардын уран зохиолч Д.Пvрэвдорж зэрэг хvмvvсийн санал сэтгэгдлийг сонссон юм. Мєн хийнэ гэж тєлєвлєж байсан хэд хэдэн ажил цагтаа амжаагvй (заримыг нь ч мартсан) зэрэг фактууд гарсан ч эцсийн vр дvнд хvмvvс сэтгэл хангалуун vлдсэн байх гэж найдаж байна. Уг нь би энэ ажил дээр улстєржилгvй гайгvй сэхээтэн гэсэн томчуудад намын харъяалал харгалзалгvй урилга єгсєн боловч ирсэн хэд нь дандаа Ардчилсан намынхан байсан ба vvнээс vvдээд намайг сонгуулийн шоу хийгээд уналаа гэж битгий бодоорой. Номын буян гэж байдаг юм байлгvй энэхvv номтой холбоотой ямар ч ажил тун сайхан бvтэж байгаад маш их урамшиж байна. Хэн ч надаас ямар нэгэн шан харамж горьдолгvй бvгд vнэн сэтгэлээсээ тусалж байсанд чин сэтгэлийн угаас талархал илэрхийлье. Yvнээс онцолбол vнэтэй зєвлєгєє хайрлаж зохион байгуулалтын ажилд тусалсан С.Буянцогтоо, Б.Энхболд хєтлєгчєєр ажилласан Т.Мєнх-Очир, хvрэлцэн ирж лекц уншсан УИХ-ын гишvvн Р.Амаржаргал, номын талаар санал сэтгэгдлээ хуваалцсан УИХ-ын гишvvн Э.Бат-Yvл, З.Энхболд, Ардын уран зохиолч Д.Пvрэвдорж, орчуулагч, доктор профессор Г.Аким болоод тєв номын сангийн хамт олонд гvнээ талархаж цаашдын ажил vйлсэд нь єндєр амжилт хvсье.
Нээлтийн vеийн зарим зургаас сонирхуулвал:

Монголд байгаа орчуулагчид, редакторын хамт

Улсын тєв номын сангийн захирал, орчуулагчдын холбооны тэргvvн Г.Аким уг ажиллагааг нээж vг хэлж байгаа нь


УИХ-ын гишvvн Э.Бат-Yvл ном хэвлэлтээс гарсан шєнє 11.00 цагт манай гэрээс ирж ном авсан тухайгаа ярьж байлаа

З.Энхболд гишvvний vзэл баримтлалын нэлээд нь энэ номонд тусгагдсан байдаг талаар ярив


USI-ийн С.Буянцогтоо ах маань намайг єєрийнхєє найз хэмээн том хvндлэл vзvvлж “Мэдээлэл Технологийн vйлдвэрлэлийг Монголд хєгжvvлэх боломж” сэдвээр лекц уншсан юм


http://www.bugdeeree.mn/ -ий Оюунгэрэл, Ганбаа хоёр надаас ярилцлага авна гээд би тэвдэж хэсэг юм болов.


Ардын уран зохиолч Д.Пvрэвдорж гуай номын талаар

Дотны анд Дєлєє, Нvvнээ хоёртойгоо хамаг ажлаа дуусгаад шууд голын эрэг дээр очсон байдал. Андуудаа хийсэн бvхэнд чинь баярлалаа

холбоотой линкvvд:

http://www.bugdeeree.mn/?p=1522#more-1522

http://www.bugdeeree.mn/?p=1524
http://www.bugdeeree.mn/?p=1514

http://ganbaa.blogspot.com/2007/06/blog-post.html

http://sainbayar.blogspot.com/2007/06/blog-post_13.html

http://igaa.blogspot.com/2007/06/blog-post_15.html

http://gadaadhelblog.blogspot.com/2007/06/book-world-is-flat.html

Нээлтийн арга хэмжээний тухайд

Нэрт сэтгvvлч Томас Фрийдманы олон улсын бестселлэр The world is flat ном монгол хэлнээ хєрвvvлэгдэн гарчээ. Уг номын нээлтийн баяр 2007 оны 6 сарын 15-ны баасан гарагийн 12.00 цагт Улсын тєв номын санд болох гэж байна. Нээлтийн vйл ажиллагаанд олны танил, нэр хvндтэй эрхмтvvд хvрэлцэн ирж номын vзэл санаатай холбоотойгоор сонирхолтой лекц уншиж, оролцогчын дунд чєлєєт мэтгэлцээн єрнvvлэх болно.

“Дэлхий бєєрєнхий биш” номын нээлт, лекц арга хэмжээ

The world is flat хэмээх энэ алдарт ном 1990-ээд оноос єнєєг хvртэл дэлхий ертєнцєд єрнєсєн vйл явдал, бий болсон єєрчлєлт, цаашдын чиг хандлага, даяаршил хэмээгч vзэгдлийн мєн чанар, тэрхvv даяаршилд хvн тєрєлхтєн хэрхэн зохицон амьдрваас зохих тухай зєвлєгєє зэргийг агуулжээ. Даяаршил зєвхєн улс гvрэн, пvvс компаний хvрээнд бус хувь хvн бvрийг хамарч, хувь хvн бvрт тэгш эрхтэй гарааны талбарыг олгож байна гэж уг бvтээлд тайлбарлажээ. Даяаршил нь орчин цагийн мэдээлэл технологи хєгжихийн хэрээр улам эрчээ авч, улс гvрэн, пvvс компани, хувь хvн бvр тvvнтэй хэрхэн хамгийн хурднаар зохицон, зохион байгуулагдаж чаддаг байх, мєн улс тєр, геополитикийн ямар бодлого баримталбаас зохилтойг зохиогч ойлгомжтойгоор, энгийн жишээ татан тайлбарлаж чадсан нь уншигч танд ч таалагдана гэдэгт итгэж байна.

Уг ном нь Монгол хэлээр “Дэлхий бєєрєнхий биш” нэртэйгээр хэвлэгдэн гарчээ. Монгол хэвлэлд зориулсан нээлтийн vйл ажиллагаа 2007 оны 6 дугаар сар 15-ны 12.00 цагт Улсын тєв номын санд эхлэх бєгєєд номын vзэл санаатай холбоотойгоор орчин vеийн эдийн засаг, бизнесийн арга ухаан, технологийн хєгжлийн талаар олонд танигдсан лекторууд vнэ тєлбєргvй лекц уншиж мэтгэлцээн єрнvvлэх болно. Илтгэлvvд:

• Мэдлэгт суурилсан эдийн засаг сэдвээр
• УИХ-ын гишvvн Р.Амаржаргал

• Мэдээллийн технологийн vйлдвэрлэлийг Монголд хєгжvvлэх боломж
• МТ-ийн ЮvЭсАй компаний захирал Ц.Буянцогтоо

• Хурд ба даяаршил сэдвээр
• Удирдлагын академийн багш Б.Энхболд

Мєн энэ vеэр “Дэлхий бєєрєнхий биш” номыг 20%-ын хямдралтайгаар худалдаална.

The world is flat номын тухай

Уг ном 2005 оны 4 сард анхны хэвлэлт нь гарснаас хойш Нью-Йорк Таймс сонины Бестселлерийн жагсаалтанд тасралтгvй зогсож байгаа бєгєєд дэлхийн олон хэлнээ орчуулагдаж, зєвхєн 2006 оны дотор 2 сая хувь борлогдсон байна.

Зохиогчийн тухай

Зохиогч Томас Л. Фрийдман нь эдийн засаг, олон улсын харилцааны сэдвээр бичдэг дэлхийд танигдсан нэртэй сэтгvvлч. Бостон, Йерvсалим, Кайр, Оксфорд зэрэг хотуудад боловсрол эзэмшиж 1981 оноос Нью-Йорк Таймс сонинд ажиллах болсон тэрээр зохиол бvтээлvvдээрээ АНУ-ын vндэсний номын шагнал болон алдарт Пvлитцерийн нэрэмжит шагналыг гурвантаа хvртжээ. Фрийдман Нью-Йорк Таймс сонинд даяаршил болон олон улсын харилцааны сэдвээр асуудал хєндсєн олон арван єгvvлэл нийтлэл тогтмол хэвлvvлдэг тєдийгvй єнєєг хvртэл Ойрхи дорнодын улс орнуудад тvгээмэл сурах бичиг болон ашиглагдсаар байгаа “Бэйрvтээс Йерvсалим хvртэл”, даяаршлын тухай анхны ном болох “Лексvс ба Чидун жимсний мод”, 9 сарын 11-ний vйл явдлаар сэдэвлэсэн “Уртраг ба єргєрєг” номуудыг туурвисан юм.

Номын нээлт

Зээ ингээд хэдэн сарын турш амьгvй хаячихсан блогоо єнєєдєр гэнэт санаж салхи оруулж байх шив. Монголд ирээд 6 сар боллоо. Энэ хооронд нэлээд ч юм оллоо, нэлээд ч юм алдлаа. Алдах онох нь зэрэгцэж л байдаг хорвоо юм хойно.

Харин єнєєдрийн баярт мэдээ маань бараг жилийн ємнєєс ярьсан Томас Фрийдманы “The world is flat” номыг “Дэлхий бєєрєнхий биш” нэртэйгээр журмын нєхдийн хамт арай гэж нэг юм орчуулж хэвлэлтнээс гаргалаа. Номын утга агуулгыг угаасаа бvгд мэдэх байх. Єнєєгийн дэлхий ертєнцєд болж буй vйл явдлыг энгийнээр томъёолж тайлбарласан учир єєрсдийн vеийн залуустаа орчин нийгмээ арай бодитойгоор харж амьдрахад нь туслах багахан зорилго агуулсан билээ. Мэдээж хэрэг Баабарын нэгэнтээ бичиж байсанчлан бурхан л биш бол ашиг харахгvй ийм юм хийнэ гэж юу байх вэ. Ядуу оюутан би ядаж буцах билетнийхээ мєнгийг олчих санаа байна. Гэхдээ гол мотиваци маань хvмvvст хэрэг болох ганц ч гэсэн юм хийчихвэл эргээд тvvнийгээ дурсахад ч арай гэгээлэг байх юм болов уу гэдэг залуу хvний сэтгэлийн хєдєлгєєн байлаа. Буруудсан зєвдсєнийг бvv мэд. Ямартаа ч ирэх долоо хоногоос эхлэн та номын дэлгvvрvvдээс уг номыг худалдаж авч болно. Ном маань єєрєє нэлээн том, хэвлэлтийн зардал єндєр, олон хvний хєлс, хvч шингэсэн учир жаахан vнэтэй санагдаж магад. Гэхдээ баяжих арга ухааны номнууд шиг хэт хямдхан байвал номын єєрийнх нь vнэ цэнийг унагах магадлалтай гэж тооцоод цєєхєн хувийг vнэтэйхэн борлуулахаар шийдлээ.

Энд би зарим хvнд баярласан талархсанаа илэрхийлэхгvй бол болохгvй байх. Yvнд байнга vнэтэй зєвлєгєє хайрлаж байсан ахмадын золбоо хамтлагийн блогчид болох Буянцогтоо, Галаарид, Тулгат мєн анх энэ номноос болж танилцаж байсан кибер анд Дєлгєєн, мєн царай бараагаа харалцаагvй ч хавтгай дэлхийн єнцєг булан бvрээс энэ хавтгайралтыг нотлох мэт гайхалтай vр ашигтай хамтран ажиллаж чадсан Инга, Сайнбаяр хоёр маань багтана. Мэдээж хэрэг дотны анд Дєлєє, Амгаа хоёрыгоо дурдахгvй єнгєрч болохгvй. Энэ хоёрын маань бvх талын дэмжлэг байгаагvй бол би яаж ч хичээгээд энэ их ажлыг давахгvй байсан биз. Мєн номны талаар vнэт зєвлєгєє єгч, оршил vгийг нь бичиж єгсєн Баабар ахдаа баярлахгvй бол болохгvй. Хамгийн гол нь энэ ажилд намайг дэмжиж бvх талаараа тусалж байсан гэр бvлийнхэндээ баярлалаа. Байнга намайг урамшуулж хvлээлт vvсгэн ном чинь яасан бэ гэж асууж байсан блогийн эрхэм уншигч танд ч гэсэн баярлалаа.

Номны маань нээлт ирэх баасан гариг буюу 6-р сарын 15-ны єдєр 12.00 цагт Улсын Тєв Номын санд болно. Нээлтийн vеэр нэр хvндтэй хvмvvс номын агуулгатай холбоотойгоор орчин цагийн эдийн засаг, бизнесийн арга ухаан, технологийн хєгжлийн талаар vнэ тєлбєргvй лекц унших болно. Тєв номын сангийн заал 160-аадхан хvний суудалтай юм билээ. Тийм болохоор та хэрэв очихоор шийдсэн бол яаравчлаарай гэж хэлэх байна. Ажилтай хvмvvсийн цайны цагт тааруулаад 12.00-13.00 цагийн хооронд ганцхан цагийн дотор амжуулах санаа байна. Тийм болохоор ажлаа цалгардана гэж бvv айгаарай. Мєн энэ vеэр номоо 20%-ын хямдралтайгаар худалдах болно. Дэлгэрэнгvй мэдээллийг http://www.worldisflat.in.mn/ хаягаар авч болох тєдийгvй номоо авчихаад уншиж байгаа хvн бол номны талаархи санал шvvмжээ хэлэлцvvлэгт нь єрнvvлж болох юм. (уучлаарай би єнєєдєр жаахан засвар оруулж байгаа болохоор ганц нэг хоногтоо ажиллахгvй байх. Ирэх 1-дэх єдєр гэхэд асуудалгvй ажилланаа)

Монголд байгаа хvмvvс хэрэв 5-аас олон ширхэгээр авах болвол 99881590 гэдэг утсаар надад захиалчихвал би vнэ тєлбєргvй хvргээд єгч болох юм. Харин гадаадад байгаа хvмvvс олон тоогоор авах сонирхолтой бол otgonpurew@gmail.com хаягаар холбоо бариарай.

Энэ бол миний анхны бие даасан номны ажил учир алдсан эндсэн зvйлс байхыг vгvйсгэхгvй. Харин ч та бvхэн санал шvvмжлэлээ чєлєєтэй ирvvлж туславал бидний дараа дараагийн ажилд маань их нэмэр болох болов уу.

Дахин давтахад энэ номон дээр бид дан ганц мєнгє, нэр тєр олох гэхээсээ илvvгээр залуустаа vлгэр дуурайл болох алхам хийхийг хичээсэн юм шvv. Нийт таван хvн орчуулсан ба дандаа залуучууд, ихэнх нь гадаадын нэр хvндтэй сургуульд суралцаж байгаа ба суралцаж тєгссєн, интернетээр голцуу хамтын ажиллагаагаа итгэл дээр суурилан явуулж байсан учир бидний vеийн залуус санаа сэтгэлээ нэгтгэн ажиллаваас хvрэхгvй чадахгvй оргил vгvй болой гэдэг санааг давхар агуулсан юм шvv. Манай багийн гишvvд болох Инга, Сайнбаяр, Норов, Норзимаа нартаа дахин баяр хvргэе. Бид шvv :-)

Амьдралын тvvх

Саяхан нэг найзтайгаа дэвэн дэлхийн сонин хачин хєєрєлдєн баахан буу халж суув. Найз маань надад нэг амьдралын тvvх ярьж єгсєн юм. Єрєвдмєєр ч юм шиг гунигтай ч юм шиг энэ тvvхийг та бvхэнтэй хуваалцахыг хvслээ.
Тvvх ингэж эхэлнэ. Эртээ урьдын цагт юм гэнэ. Гэхдээ энэ цагийн эхэнд юм байх. Хотын захын арван жилийн нэгэн сургуульд хос хоёр аз жаргалтай нь аргагvй хамтдаа суралцдаг байжээ. Хэн хэн нь ядруухан гэр бvлээс гаралтай хос хоёрт ирээдvйдээ итгэх дvvрэн итгэл, vнэнч ариун хайр дурлал л байлаа. Бvтэн хоёр жил хамтын гэрэлт ирээдvйгээ мєрєєдсєний эцэст хос хоёр арваа тєгсєж амьдрал гэдэг их далай руу шунган оров. Залуу нь бага зэрэг танхайдуу боловч сэтгэл сайтай, гарын дvйтэй, хєдєлмєрч нэгэн. Харин охин нь арван жилийн турш онц сурж, олимпиад алгасахгvй орж байв. Арав тєгсєєд охин ч ядах юмгvй улсын нэртэй сургуульд ороод авав. Хархvv хичээл сурлага гэж сvрхий шамдаж яваагvй нэгэн болохоор хамаатан садны татлаагаар нэг хувийн сургуульд орлоо. Гэтэл гэнэтхэн мань хоёрыг их сургуульд ороод удаагvй байхад охины аав хvндээр євдєж нас барах нь тэр. Ганц муу ээж нь нялх нойтон олон дvvгийнх нь хажууд охиныхоо сургалтын тєлбєрийг яаж олохоо мэдэхгvй байгааг харсан охин сургуулиа хаяж ажил хийх бодол тєрєв. Мэдээж хайртай хархvv нь vvнийг яавч зєвшєєрєхгvй. Мань эр єєрєє сургуульд сурсан сураагvй ялгаа юу байна гэсэн шvv юм бодон сургуулиа хаяж ажил хийж эхлэв. Гарын дvйтэй хєдєлмєрч зан нь ажил дээр харин ч хэрэг болж мужааны цехэд хийснээрээ хєєрхєн хэдэн цаас болгоод байв. Энэ мєнгєєрєє найз охиныхоо сургалтын тєлбєрийг дааж цаана нь жаахан илvv гарах авч ирээдvйн амьдрал зохиочих гэрэл гэгээ харагдсангvй. Хvн шиг амьдаръя гэвэл боловсрол нимгэн ар гэрийн татлаа тvтлээгvй тvvнд хоёр л зам vлджээ. Нэг нь хулгай хийж их мєнгє олох эсвэл Солонгос руу гарч хараар ажиллах. Залуу хоёр дахийг нь сонгов. Харин ч виза энэ тэр нь санасныг бодвол амархан бvтэж амраг хоёр маань хагацлын нулимс, эргэн уулзах ерєєлтэйгээр нэг л єдєр салах болов. Залуу ч гуулин улсад морь нохой мэт зvтгэн хєєрхєн хэдэн цаас хурааж хэсгийг нь гэр лvvгээ хэсгийг нь найз охиндоо явуулан єєрєє бас хэдийг хураасаар байв. Охин ч зvгээр суусангvй. Дэлгvvрийн худалдагчаас эхлэн янз бvрийн ажил хийж их сургуулийн дєрвєн жилийг хvний гар харсангvй онц дvнтэй тєгсєж чадав. Сургуулиа тєгсєєд охин хувийн компанид ажиллахын зэрэгцээ магистартаа сурна. Угийн хатуу ширvvн амьдрал vзсэн дайчин нэгэн болохоор ямагт хажуугаар нь єєрийгєє боловсруулж хэл ус vзэн хєгжvvлсээр байв. Магистраа тєгсєн нэртэй компанид ажилд орон цагаан захтнуудын нэг болов. Тэгтэл нэг л єдєр тэнгэрээс хур буух шиг хайртай хархvv нь очлоо гэж утсаар яриад юу юугvй хvрээд ирэх нь тэр. Хархvv ямар ч гэсэн хоёр єрєє байрны мєнгє хийсэн учир бусдыг нь монголд очоод олчих байх гэсэн бодолтойгоор ийнхvv харьжээ. Жаргалтай залуу хос ч шинэ байр худалдаж аван сар гаран аз жаргалд умбав. Даанч...
Хоёр ч дээд сургууль дvvргэж Англи хэлийг гаргууд эзэмшин том компанид алба хаах болсон охин аравдугаар ангийн боловсролтой, хар хvчний ажлаас єєр юм хийж vзээгvй залуутай цугтаа удаан тэсэхгvйгээ мэдэрч эхлэв. Гэрт нь хэрvvл тэмцэл байнга єрнєх болж аз жаргал нь яваандаа гай гамшиг болон хувирав. Удаан тэссэнгvй охин ч хаяад явж залуу ч архинд орж. Багын балмад зан нь эргээд ирсэн залуу хамаг л мєнгєєрєє гутран архи ууж энд тэнд зодоон vvсгэж явах болов. Багадаа гудамжны атман хийж явахдаа сурсан ганц зvйл болох нэг амьсгаагаар хоёр ч хvн зэрэг зодчих чадвар, эрvvл чийрэг бие хаа одоо л жинхэнэ хэргээ vзvvлж гарав. Хvсэл мєрєєдєл бvхэн нь орхин одсон залуу хайртай хvндээ уур гомдлоо тайлчихаж чадахгvй дэмий л архи уун хавийн амьтанд агсамнаж єгнє. Ийм нэгэн агсамналын vр дvнд мань эр одоо нэг хvнд хутга зоож нэг хvнийг ноцтой бэртээсэн хэргээр аавынд суугаа. Залуу энэ зун суллагдах юм гэнэ билээ. Найзтай маань гэмгvй сайхан vерхэж байсан болохоор нєгєєх нь яаж амьдралд нь залгуулъя даа гэж гайхан надтай энэ бvхнийг ярьсан юм. Нарсанд удаад бодвол бvр ч хулигаан болоо биз. Дээрээс нь боловсролгvй, шорон орон дамжсан хvнийг ямар тэнэг нь ажилд аваа аж даа. Буцаад Солонгос цєлье гэхээр виза бvтэх магадлал энэ удаад тэнгэрээс од шvvрэхтэй адил. Ядаж байхад муу ээж нь єнгєрч, аавынх нь бие хvндхэн байгаа гэнэ. Архичин хэдэн ах нар нь дvvдээ нэрмээс болно уу гэхээс нэмэр болох шинж байхгvй... Яана даа гэж толгой сэгсрэх муу найзынхаа сайхан сэтгэлийг биширч энэ тvvхийг бичлээ.
Иймэрхvv амьдралын тvvх бидний дунд хар мянгаараа байгаа байх. Зарим нь vvнээс ч эмгэнэлтэй тєгсєж буй биз. Тэртэй тэргvй санаа сэтгэл нийлэхгvй дэмий л цаашдаа зовох учир хаяад явсан охиныг ч буруутгалтай биш. Сэтгэлийн хєєрлєє барьж чадаагvй залууг ч буруутгах хэцvv. Амьдралынх нь зорилго болсон хайртай хvн нь хаяад явахад єєрєє зєвхєн тvvний дээшээ гарах гишгvvр болон vлдсэнээ мэдвэл хэн ч гэсэн ингэж дєвчигнєх л байсан байх. Харин миний хувьд энэ тvvхээс нэг л зvйлийг сайн ойлгож авсан. Хэзээ ч єєрєєсєє илvvгээр єрєєл бусдыг хайрлах хэрэггvй юм байна гэж...

Орчуулах эрдэм

Саяхан хуучин номнуудаа ухаж байгаад ийм нэртэй нэг ном оллоо. 1972 онд Монголын Зохиолчдын Эвлэлээс тэр vеийн хэл шинжээч, орчуулагч нарын судалгаа шvvмжийг багцлан хэвлэсэн ном юм байна. Зарим vг хэллэг нь баахан vзэл суртал агуулсан боловч ерєнхий шинжлэх ухаан нь хэвээрээ учир таалагдсан хэсгээсээ сийрvvлэн орууллаа. Хэрэг болох хvн байж бас юу магад

Чой.Лувсанжав:
Ба олширвол барагтайхан орчуулга
Ажиглаваас Орос хэлний И, Англи хэлний and мєн бусад хэлний vvнтэй дvйх vг л бол монголоор “ба” болох ёстой хэмээн мєчид ташаа ухаардаг зарим нэгэн орчуулагч монгол vг, єгvvлбэр, найруулах, холбох арга эвээ олж ядахдаа сав л хийвэл улигт “ба”-аараа хэлхэн торгоогчоон болж, нэгэнтэйгvvр монгол хэлний хэлэх найруулах хэв журмыг зєрчиж, нєгєєтэйгvvр эх зохиолын аятай сайхан найруулга агуулсан санааг ч дутуу ядуу болгон зэрэмдэглэдэг байна...
Манай хэлэнд уг зvй нь and-ийг заримдаа vг оноон орчуулалгvй утгыг єгvvлбэрт хавсаргах, заримдаа бєгєєд, хийгээд, болон, хоёр гурван зэрэг vгээр хєрвvvлж мєн заримдаа хойно урдах vг хэллэгийн байдлыг харгалзан гэвч, гэтэл, боловч, бас, даруй ч... зэрэг маш олон vгийн аль нэгнээр орчуулж болох юм...
Дээр дурдсан орчуулах хэлбэрээс гадна Энэтхэг Европ хэлний “ба” хэрэглэдэг газар монголд нам засаг, мод чулуу, ирэх очихын зардал гэхчилэн vг давтагддаг ч ёс бий.
Ер нь манай ардын хэлэнд “эрт урьд цагт эмгэн євгєн хоёр байжээ” гэхээс биш “эрт ба урьд цагт эмгэн ба євгєн байжээ” хэмээхгvй нь мэдээж…

Идэвхигvй хэв
Хэл хэлэнд vйл vгийн хэв нь єєр єєрийн євєрмєц онцлогтой байдаг. Европ зvгийн ихэнх хэлэнд “усанд мод хєвєгдєж явна”, “хаалга онгойгдов”, “талх надад идэгдэв” гэхчлэн vйлд єртєгч юмний талаас хэлж бичигддэг идэвхигvй хэл зонхилдог бол монгол хэлэнд “усанд мод хєвж явна”, “хаалга онгойв”, “би талх идэв” гэж хийсэн эзний нь зvгээс хэлдэг идэвхитэй хэв зонхилдог юм. Харамсалтай нь манай зарим орчуулагч нєхєд монгол хэлнээ идэвхигvй хэв тун бага хэрэглэдгийг эс бодолцон Европ зvгийн хэлнээ тэр идэвхигvй хэвийг тэр бvрий махчлан хуулж тэгэгдэв, ингэгдэв гэж агдах, эгдэх тэргvvтнийг хэтэрхий их хэрэглэж байна. Монгол хvн гэрээ барихдаа “гэр надад баригдав” гэхгvй “би гэр барив”, “ах гэр барив” гэхчлэх хэлэхээс бус “гэр ахад баригдав” гэж хэрхэвч хэлэхгvй.

-ууд, -vvд олон бол урагш муутайхан орчуулга
Зарим орчуулагч нєхєд Европ зvгийн хэлний олон тоот vгийг монгол болгохдоо заавал ууд, vvд залгах албатай мэт ухаардгаас нилээд орчуулгын зохиолд ууд, vvд хэтэрхий их байдаг боллоо...
Монголоор “сайхан цагаан шvдтэй” гэхээс бус “сайхан цагаан шvднvvдтэй” гэдэггvй. “Сайхан цагаан шvд” гэдэг нь бvх шvдийг нь заасан хэрэг...
Талын таван толгой нь
Таана мангирын ургамалтай гэсэн ардын дууг зарим орчуулагчдын Энэтхэг-Европ хэлний олон тоонд автан орчуулдагт ойртуулсхийвээс
Талын таван толгойнууд нь
Таананууд ба мангируудын ургамлуудтай гэж гайхалтай этгээд сонсогдох болно. Ер нь ч vvнтэй тєстэй орчуулга vзэгдээд байх болсон шvv...
Олны санааг илтгэсэн дагавар заавал залгахгvй, том том гэр, давхар давхар байшин, єєр єєрийнхєє харандаагаар бич, хэдэн дэвтэр, тус тус гэх мэт vг хураах, давтах, мєн заримдаа vйл vгээрээ нэг юм уу олон юм уу гэсэн санаа нь илрэх ёс ч монгол хэлэнд бий...

гэх мэтчилэн бидний одоо байнга гаргадаг алдааг аль 30 жилийн ємнє хараад биччихсэн ажээ. Yvнийг би дан орчуулга хийж байгаа хvмvvст зориулсангvй. Сvvлийн vеийн хэвлэл мэдээлэл, телевиз радио бvгд маниасаа илvv алдаатай ярьж бичдэг болсон болохоор бид бас тvvнд нь уусаж монгол хэл яруу сонсголонт байдлаа алдаад байх шиг. Хэдийгээр хэл хувьсаж єєрчлєгдєх нь зvй ёсны асуудал боловч Б.Ринчен гуайн бичиж байсанчлан “МОНЦАМЭ-гийн модон хэл, Сонины содон хэл” болох ёсгvй болов уу. Ер нь блог бичиж байгаа хvн М.Саруул-Эрдэнийн “Сонирхолтой хэл шинжлэл” номыг нэг уншчихад тун их юм бодогдох юм шиг санагдсан. Блог гэдэг нь хэдийгээр хувь хvний тэмдэглэлийн дэвтэртэй тєстэй бєгєєд юу хvссэнээ бурж болох чєлєєт талбар нь боловч бас эх хэлнийхээ зvй тогтлыг алаад хаячихгvй байвал зvгээр юм сан. Хэл гэдэг нь єєрєє соёлын vнэт хэмжvvр болохоор Монгол хvн гэж хэлvvлэхийн тулд ядаж монголоороо санаагаа зєв илэрхийлдэг байвал дээр болов уу.

Тамхиа асааж гунигаа vлээгээд
Танай гэрээс би дахиад л гарч явна
Хайргvй болсныг чинь хэчнээн мэдэвч
Хашрах ч vгvй сая дахиад л очлоо

Очих бvрийд маргаан угтах юм
Буцах бvрдээ гутралд автах юм
Халгалж гаслаад хэндээ ч хэлэх вэ дээ
Ханан дээр чинь хайраа сийлэлтэй биш

Би дотроо бодов:
Чамд минь илvvдсэн миний хайр
Надад дутагдсан чиний хайр
Бодох бvрийд зvрх базлуулж
Болчимгvй алхам хийчих шахах юм

Би єєрєєсєє асуув:
Хааяа ч гэсэн чи намайг боддог уу?
Хайрлая гэж оролдож vзсэн vv?
Хагацая гэж ямар амархан хэлж чадав аа?
Халуун сэтгэлийг чинь юу хєргєчихєв єє?

Би чамаас асууя:
Инээх нvдний минь цаадах гунигийг чи хардаг уу?
Илчлэх хайраа дуулахыг минь чи сонсдог уу?
Ихэмсэг тєрх чинь хэзээд хувиршгvй юм гэж vv?
Эргээд наддаа ирж чадахгvй юм гэж vv?

Би єєртєє гутрав:
Бурхан бид хоёрыг нийлvvлж єгсєн шигээ
Буцаагаад дэндvv амархан салгаж орхилоо
Хайр гэдэг ханьсахын нэр ажээ
Харин би ганцаардалаас vнэхээр их айж байна

Би єєртєє шаналав:
Зовлонд цаддаггvй шунаг хорвоод
Зорилго тэмvvлэл бvхнээ алдлаа
Хvсэл мєрєєдєл бvхэн минь чамтай хамт орхиход
Хvн сvг болж би ганцаар хоцорлоо

Би єєртєє хэлэв:
Амьдрал гэдэг єєрєє баян юм болохоор
Амраг сэтгэл найзад нь дахиад нэг ирэх л биз дээ
Алдаж онож байж ухаан суудаг хорвоод
Аавын хvv залуу насаа элээж явнаа хє

Надад онгод хайрлаач

Сvvлийн хэд хоног интернет гэдэг юмнаас хол тасархай єнжєєд єнєєдєр нэг RSS update хийтэл миний уншдаг байсан хэдэн блогийн бараг ихэнхид нь шинэ юм юу ч алга. Тэгэхээр би ч ганцаараа муу блогоо vхмэл байдалтай хаячихаагvй бололтой. Зєндєє олон аварга блогчид цаг зав нь болоогvй юм байлгvй сар жилээр нь сураг чимээ тасарсан байна. Хувь хvний volunteer ажил учир чи бич, би тэгвэл бичнэ гэж барьцаад байх бас хэцvv. Нэг бодлын хувьсал явагдаж байгаа юм шиг оронд нь шинэ шинэ мундаг блогчид хаа сайгvй тєржээ. Хvн бvр янз бvрээр сэтгэж янз бvрийн арга барилаар бичицгээх юм. Интернет дэх монгол агуулгыг ихэсгээд байна гэдэг утгаараа баяртай л мэдээ. Хэдхэн жилийн дараа монгол хэлээр хvссэн юмаа хайхад хангалттай илэрцvvд гарч ирэх єгєгдлийн санг бид vvсгэж байна. Тэр илэрцийг ихэсгэхэд томоохон хувь нэмэр оруулах хvмvvс нь єнєє л єєрсдийгєє магтах дуртай volunteer хэдэн блогчид бид юм шив дээ.
Бусад хvмvvст яадаг юм байгаа миний хувьд лав пост хийх санаа ингэж тєрдєг. Ямар нэгэн юм тохиолдох эсвэл унших, vзэх, бvр гудамжинд хэн нэгэнтэй тааралдахад л гялсхийсэн санаа тархинд зурайтал ороод ирдэг юм. Цааш нь vvнтэйгээ холбож vргэлжлvvлэн “бясалгасны” vр дvнд постын маань ерєнхий рам гараад ирнэ. Тэр vед л keyboard ойрхон байвал бушуухан хэдэн єгvvлбэр бичиж авна эсвэл тэмдэглэлийн дэвтэр дээрээ гол утга санаагаа бичиж авдаг. Дэвтэр олдохгvй бол заримдаа гаран дээрээ бичих хvртэл тохиолдол ч бий. Даанч ихэнх нvцгэн бодол маань vзэг дэвтэр keyboard хайх хооронд алга болчихдог учир пост хийх бодлоо орхихоос єєр аргагvйд хvрдэг. Энэ мартамхай занг уу.
Сvvлд нэг бичлэг биччихээд дахиад нэг тиймэрхvv часхийсэн санаа ороод ирдэггvй юм байх даа гэж хэд хоног хvлээсэн боловч миний онгод намайг хаяаад явсан бололтой. Хvний урманд шинэ санаа ч орж ирэхгvй юм, ядаж байхад сvvлийн нэг сар номын хуудас бараг нээж ч vзээгvй болохоор хvнд гайхуулчих юм ч байхгvй юм. Тэгээд л ямар сайндаа хvний цаг vрсэн ийм дэмий бичлэг бичиж суух вэ дээ. Гарьд магнай дээр “Очир ахаа миний бяр дуусчихажээ” гээд газар сэндийчээд суудаг шиг миний онгод дуусчихжээ. Ємнє нь бичиж байсан зvйлсээ хальт гvйлгээд хартал миний бичлэг єдєр ирэх тутам чанар нь муудаад байх шиг. Утга санаа, найруулгаас эхлээд л болохоо больжээ. “Энэ юуных вэ? Энэ хайрынх уу? Тийм ээ энэ бол хайрынхаа” гэдэг шиг хариултыг нь олж чадахгvй болмогц нєгєє муу “онгод” руу л хамаг буруугаа чихчих шив дээ.
Бусад блогчид харин яасан бол? Бvгд хаврын синдром нь хєдлєєд хайр сэтгэлээ хєєгєєд алга болов уу? Уг нь бvгд ажилтай ч гэсэн цаг завын тухай их бичдэг хvмvvс юм сан. Эсвэл минийх шиг онгодууд нь новшроод хаяаад явцгаачихав уу? Нэгэнтээ блог коммьюнити болоод явж байгаагаас хойш хэдvvлээ л бие биендээ урам єгч онгодыг нь дуудалцъя даа. За би эхэлнээ
Зээ Торой банди
Тогос чvлтэм
Тогоруу, Инга
Тулгат, Зоригт сонсоо
Дєлгєєн шиг атмандаж
Хишгээ шиг хийрхэхгvй
Ганбаа шиг гангалж
Галаарид шиг сураг тасралгvйгээр
Єєр єєрсдийн бодсон санаснаа
Yтэр тvргэн тоо vсэг болгон цохьсугай...гэж

Миний онгод эргээд ирэв vv яав энэ чинь. хэхэ

Онцлон танилцуулах блог

Хадуурал нэртэй блогоор нэг зочлоод гараарай. Яг дээд талын маань эгчийн блог байгаа юм. "Хvн мичнээс vvсээгүй" гэж хэсэг шуугиулсан номын орчуулагч. Єєрєє жаахан хадуурдаг хүн хадуурч єгсєн байна лээ.

Иргэний ухамсар

Миний нэг таньдаг синга залуу хэдэн жилийн ємнє анх монголд сургууль байгуулж байсан юм. Сургуулийнх нь талаар асууж лавлан сургалтыг нь сонсоод мэл гайхах нь тэр. Тэр vед миний бараг 6 сарын цалинтай тэнцэх мєнгєєр нэг сарын курст суулгана гэхийг сонссон би гайхаад “Монгол чинь Сингапур биш ш дээ. Хvмvvст тийм их мєнгє байхгvй” гэтэл єнєєх чинь єєдєєс нэг ёжтой хараад “Чи гудамжинд гараад хар л даа. Хаашаа л харна уу булган шуба ємссєн хvvхнvvд. Зам дээр гараад зогсоход гурван машины нэг нь Ланд Круйзер. Ямар зуданд явж байгаа биш дээрээс нь загварын шоунд ороогvй байж тэр хvмvvст дор хаяж мянган долларын vнэтэй шуба ємсєх хэрэг юу байгаан. УБ хотын тєвд ажил амжуулахад хаашаа ч таксидсан мянгаас илvv гарахгvй. Тэгэхэд vvнээс хэд дахин илvv бензин иддэг Ланд унах хэрэг энэ хvмvvст юу байгаан? Зєвхєн унах унаа ємсєх хувцастаа ийм их мєнгє зарж байгаа хvмvvс ирээдvйдээ, боловсролдоо энэ хэмжээний мєнгє зарах л ёстой” гэж хариулж билээ. Yнэхээр ч мань хvний зєв байж таараад тvvний сургууль одоо гайгvй хєл дээрээ босчихсон байгаа. Тэгэхээр монголчууд ядуу юу?

Єнєєдєр монголын Ай-Ти салбарт ардчилал эхэлснээс хойш хєл тавьсан хамгийн анхны алтан хараацайнуудын нэгтэй уулзаж vзлээ. Маш сонирхолтой яриа єрнvvлснээс хэсэгчлэн хvргэе. Хувь хvнийг нь хvндлэх журмаар нэр усыг нь тавьсангvй.

- ...Монголд єнєєдєр ганц Ай-Ти хєгжихгvй байгаа юм биш ээ. Анагаах ухаан, дэд бvтэц ер хєгжих ёстой ихэнх зvйлс хєгжиж чадахгvй байна. Энэ нь бид мєнгєгvйгээс эсвэл чадалгvйгээс болоод биш. Энэ нь ердєє л иргэний нийгэм гэдэг зvйл байхгvй байгаа болохоор тэр. Чи єнєєдєр хэчнээн мундаг программ бичдэг байлаа гээд томоохон танил байхгvй бол хэзээ ч тендерт ялна гэж байхгvй. Авч байгаа мєнгєнийхєє 20%-г зуучлагчид нь єгєхгvйгээр чиний ажил хэзээ ч бvтэхгvй. Ийм нийгэмд хэзээ ч юм хєгжинє гэж байхгvй. Япон, Солонгос, Сингапур єнєєдєр биднээс илvv IQ, илvv ухаантай болохоороо хєгжсєн юм биш. Тэд иргэний нийгмээ л зєв зохион байгуулсан юм. Дээрээс нь Монголчууд бас яадгаа алдчихсан залхуу ч биш. Хэрэв залхуу байсан бол баруунд, Япон, Солонгост ажиллаж байгаа хvмvvс шилдэг ажилчид гэж тооцогдоод явахгvй шvv дээ. Энд хєдєлмєрч байлаа ч хєдєлмєрийг нь зєв vнэлэх систем байхгvй бол хvн адилхан л залхуу болно. Ядаж нийгмийн хуваарилалтыг зєв хийсэн хойно аяндаа юмс хєгжєєд эхлэх болно. Ядаж тендерийг аль нэг яам тамгын газар биш тухайн мэргэжлийнх нь байгууллагуудынх нь ассоциаци холбоо хянадаг байх хэрэгтэй. Нэг салбарын байгууллагууд эвлэлдэн нэгдэж иймэрхvv зvйлсийг хянаж бvгд тэгш эрхтэйгээр бялуу хуваалтанд оролцох боломжтой байх ёстой. Монголд яг одоогоор бол Зэрлэг Єрнийн буюу Wild West ардчилал тогтчихоод байна. Хэн чадалтай нь чадалгvйгээ барьж идээд л. Ардчиллын тулгуур зарчим болох бvгд хож буюу win-win vйлчлэхгvй байна. Yндсийг нь суулгах хєрс байхгvй байхад хэчнээн гоё цэцгийн vр барьж яваад ямар хэрэг байна.

- Тэгэхээр таны бодлоор бид яавал дээр вэ? Залуучууд бид vvнд нь яаж зохицон амьдрах уу?

- Хvн болгон иргэний ухамсартай байх ёстой. Иргэний vvргээ ч, мэргэжлийн ажлаа ч мэддэг байж байж тухайн салбар хєгжинє. Япон, Америк ч бай иргэншсэн нийгэмд бол чи зєвхєн сайн программчин байхад хангалттай. Ажлаа сайн мэддэг байхад л амьдарч болно. Харин монголд чи хэчнээн мэргэжилдээ сайн байлаа гээд нэг сайдын хамаатан, их хурлын гишvvний найз биш бол томорч чадахгvй. Ямар сайндаа банкны системийн нэгдсэн сvлжээний тендерт барилгын компани тvрvvлж байх вэ дээ. Бусад нь яаж vvнд урамшиж, ажиллах урам зориг олж авах вэ гэдэг сонин. Єнєєдєр монголд хvн авч ажиллуулна гэдэг их хэцvv. Компани хєрєнгє оруулалт хийж сургаад л, сургаад л байна. Баахан хєрєнгє оруулалт нєгєє хvнд оруулсны дараа гэнэт ажлаа хаяаад явчихна. Дахиад л шинэ хvн сургах ажил гарна. Эсвэл аль нэг ажлаа хариуцуулж компанитай гэрээлж ажиллаа гэхээр єнєєх нь сар бололгvй дампуураад алга болчихно. Тийм болохоор энэ тогтолцоог єєрчлєхийн тулд залуучууд та нар эхнээсээ дан ганц мэргэжил хєєх биш иргэний нийгэмд амьдрах иргэний ухамсартай байх шаардлагатай...

Єєр бас бус нэлээдгvй зүйлс ярилцсан боловч ерєнхий утга санааг нь товчлон хvргэлээ.

Хvйсний баяр

За нэг шал утгагvй баярын сезон эхэлж байх шиг байна. Хvйсний баярын сезон. Маргааш 3 сарын 8. Хуучин коммунист сэтгэлгээгээр бол эмэгтэйчvvд эрх чєлєєгєє олж авсан єдєр. Харин одоо бол олонхи хvмvvсийн хувьд сайхан архидах шалтаг.

Аливаа баяр ёслол бол тухайн улсын ард иргэдэд хуримтлагдсан мєнгийг эргэлтэнд оруулах эдийн засгийн нэг арга хэлбэр болдог гэж уншиж байсан. Хvмvvс амралт, баяр ёслолын vеэр энгийн vеэс хэд дахин их мєнгє vрдэг гэдэг ч vнэн байх. Харин манайд энэ арга хэр тохиромжтой байдаг юм бол доо. Тэртэй тэргvй хvмvvст олигтой хуримтлал ч байхгvй. Байлаа ч эдийн засгаа эргэлтэнд оруулж байгаа нь гэж Солонгосоос оруулж ирсэн хэдэн сарнай, Хятадаас оруулж ирсэн ил захидал, набор гэх мэтийг худалдаж авч байгаагаар л хязгаарлагдаад. Yндэснийхээ эдийн засагт оруулж байгаа хувь нэмэр нь ганц архины vйлдвэрvvдээ дэмжиж байгаагаар л илрэнэ. Хаашдаа л тэр хуримтлагдсан мєнгє нь эргэлтэнд оруулахад цэцэг, шоколадны тєлбєрт гадагшаа гараад байгаа юм бол дотооддоо банкны актив болоод хэвтэж л байг л дээ. За за сайн мэдэхгvй зvйлээ бурж байж хvмvvсийн дургvй хvргэх нь. Монголоор дvvрэн байгаа эдийн засагчид нь эрхбиш энийг тооцоолж гаргаа л байлгvй.

За тэгэхээр Мартын 8-нийхаа асуудал руу эргэж орьё. Єнєєдрєєс эхлээд миний харьцсан ихэнх газрууд баярын уур амьсгалдаа орчихоод ажил хийж байгаа ч амьтан алга. Маргааш бvх нийтийн амралтын єдєр болохоор єнєє орой хаа сайгvй задгай архидалт болох байх. Маргааш шартсан зарим нь шараа тайлж, vлдсэн хэсэг нь бантсандаа ар гэрийнхнээ баярлуулах гэж жаахан явах байх. Нєгєєдєр ч баярын уур амьсгал бас сайн тасрахгvй байх. Яагаад гэвэл нєгєє гайтай баасан ахынх нь тєрсєн єдєр.

Ингээд бас дуусахгvй ээ. 10-аад хоногийн дараа эсрэг хvйснийх нь баяр болно. Уг нь Ардын Арми байгуулагдсаны баяр гэж явснаа сунжраад цэргийн баяр, сvvлдээ эр хvн л бол цэрэг болно гээд эрчvvдийн баяр, нєгєєх нь туйлшраад цэрэг эмэгтэйчvvдийн баяр хvртэл болоод явчихсан байх жишээтэй. Энэ нь Мартын 8-наасаа бараг илvv архидалт хавтгайралт болох байх.

Улс болгонд олон янзын баяр байдаг юм байна лээ. Манайх харин ч цєєхєн баяртай байж магад. Гэхдээ тухайн улсууд баярлах єдрєє баярлаж ажиллах єдрєє ажилладаг. Харин манайд бол нэг баяр л бараг долоо хоног сунжирна. Цагаан сар дуусаад сая бараг хоёр долоо хоног сунжирсан. Дээлтэй євєє эмээ нар золгуут хийгээд яваад л байна лээ. Одоо энэ хvйсний баярууд ч гэсэн нэлээн сунжрах байх.

Миний нэг бодол гэвэл бурхан (бvтээгч ч юм уу юу ч бай) хvнийг бvтээсэн. Бид хvн болж тєрсєндєє баярлаж явах ёстой. Тєрvvлсэн эцэг эхээ баярлуулах ёстой. Харин нэг нь эрэгтэй хvн болж хvvхэд хийдэг, нєгєєх нь хvvхэд тєрvvлдэг эмэгтэй хvн болсондоо баярлана гэдэг шал утгагvй. Энэний хажууд аавуудын єдєр, ээжvvдийн єдєр гэдэг бол байх ёстой vзэгдэл байх.

Эр эм хvн болж тєрсєндєє баярлах биш, хvн болж тєрсєндєє баярладаг нэг єдєр байдаг бол зvгээр ч юм шиг. Тэр єдєр хvн болгон бусад хvнийг хvндэлж хvн гэдэг утгаар нь харьцаж хаана ч болж байсан дайн байлдаан шvvх хурал нэг єдєр зогсож, хоригдлууд, эрхээ хасуулсан хvмvvс нэг єдєр бусад хvнтэй адилхан хэмжээнд харьдаг тийм баярын єдєр байгаасай.