Search or Research?

Манайд Үйлдвэрлэлийн Менежмент хэмээх үнэн “гунигийн” хичээл орно. Уг нь сонирхолтой байх болов уу гэж бодож байтал эхэлж орж байсан багш нар нь дан Энэтхэгийн хууль дүрэм ярьсаар байгаад залхааж орхисон юм. Харин саяхнаас энэ хичээлд суух ганц шалтгаантай болсон нь эдийн засгийн ухааны доктор, хуульч мэргэжилтэй глобал компаниуд дамжин ажиллаж байсан гэх нэг өвгөн энэ хичээлийг орох болсноос тэр. Үнэн нойрны сэдвийг ч “амьдруулчихаж” чаддаг энэ өвгөн профессор надад яагаад ч юм хэдэн жилийн өмнө унших дуртай байсан комикийн баатар сайхан сэтгэлтэй ухаалаг өвгөнтэй маань адилхан санагдаад байдаг юм. Жижигхэн бөөрөнхий гялаан толгой, цагаан сахалтай, намхан бөгтгөр мань профессор нүдээ эргэлдүүлж ирээд л сонирхолтой жишээ татан оюутнуудыг үнэхээр нойрноос сэртэл нь ярина. Өнөөдөр мань хүний ярьсан яриа нь яагаад ч юм үнэхээр сонирхол татаад энэ талаар бичмээр санагдаад болсонгүй.
Юу гэвэл оюуны өмчийн хуулийн талаар ярьж байснаа мань өвгөн халуураад Энэтхэгт авсан патентын тоо, Япон, Солонгос, Хятадынхтай харьцуулбал дэндүү цөөхөн байдаг талаар ярьж эхэлсэн юм. Цааш нь тэрээр “...Баруунд бол их сургууль болгон хажуудаа судалгааны төв (research institute)-тэй байдаг. Тэнд нь ихэнх шинэ нээлтүүдийг хийж патент цуглуулдаг. Судалгааныхаа ажлыг патентаас олсон мөнгөөрөө эргээд санхүүжүүлнэ. Гэтэл Энэтхэгт ийм хэмжээний сургууль бараг байхгүй.
Яагаад ийм байдаг гэж бодож байна. Яагаад гэвэл бид бусдын зохион бүтээсэн зүйл дээр л ажиллах чадвартай болохоор тэр. Бид шинээр нээж, зохион бүтээж сураагүй л байна. Яагаад гэвэл бид одоо болтол хайсаар л байна. (we’re still on search…) Эхлээд хайсан юмаа олоод дараа нь судалгаагаа хийх ёстой биз дээ (first we’ve to find what we SEARCH and then RESEARCH it).
1947 онд өнөөгийн Энэтхэгийн үүсгэн байгуулагчид туйлын ядуу орныг тусгаар тогтнуулсан. Тэр үед бүгд өлбөрч үхэх дээрээ тулсан байсан. Харин одоо бид цөөхөн ч гэсэн баячуудтай, ядаж нийгмийн нэлээдгүй хэсэг нь өлбөрч үхэх тал дээр санаа зовохоо байж. Гэхдээ тэр 1940-өөд онтой өнөөдрийг харьцуулбал газар нутаг маань нэмэгдсэнгүй. Харин ч бүр багассан гэж хэлж болно (Жамму, Кашмир муж гм) ХАА-н бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл бүр хэд дахин багассан. Тэр цагаас хойш ашигт малтмал гэхээр юм бараг олдсонгүй. Ихэнхийг нь Англичууд байхдаа ухаад явчихаж. Тэр үеийн барууны судлаачдын үзэж байснаар бол Энэтхэг Африкийн зиндаанд очиход тун дөхөөд байж. Гэтэл яаж яваад бид өдий зэрэгт хүрч орхив оо?
Хариулт нь ердөө л өвөг дээдэс маань бидэнд юу хайх ёстойг маань зааж өгснөөс л тэр. Тэд анх улс гүрнээ байгуулчихаад юунаас эхэлж юу хийхээ үнэндээ мэдэхгүй байж. Юу хайх ёстойгоо мэдэхгүй байна гэдэг хайсан юмаа олохгүй байхаас хэцүү ажээ. Будилж будилж бидний хайх ёстой зүйл бол бидний өнөөдөр олох мөнгө биш харин маргааш амьдралыг маань гэрэл гэгээтэй болгох залуучууд юм байна гэдэг дүгнэлтэнд хүрч. Ингээд залуусаа зоригжуулж боловсруулан энэ цаг үеийн жинхэнэ баялаг болох эрдэм мэдлэг оюун ухаанаар цэнэглэгдсэн залуу үе бүхий эх орныг бидэнд үлдээжээ. Бид ядаж юу хайх ёстой вэ гэдгээ мэдсэн. Одоо бид энэ эрлээ үргэлжлүүлсээр л байна. Тун удалгүй бид эрсэн зүйлээ олоод судлах ажилдаа орох болно. Нэгэнтээ судлах ажлаа эхэлчихвэл шинэ нээлт олноор гаргаж патентийг “бөөндөх” болно. Шинэ нээлт гарах тусам нийгэм урагшилж хүмүүсийн амьдрал сайжран дэлхий дахинд эзлэх бидний байр суурь нэмэгдэнэ. Тиймээс та нар бол манай улсын баялаг, биднийг дараагийн эринд хөтлөх ёстой хүмүүс гэдгээ сайн санах хэрэгтэй…”
Бага зэрэг коммунизм үнэртсэн өвгөн багшийн яриа дуусахад танхимд сууж байсан 100-аад оюутан бараг босоод уухайлахад бэлэн болтлоо хөөрчихсөн байв. Харин тэр үед надад яагаад ч юм бид ядаж юу хайх ёстойгоо мэдэх бил үү гэсэн гунигт бодол төрж билээ.

Dilemma

Бороо зүсрээд л... Зорилготой амьдар, байнга тэмц, бүү шантар гэж ухаан санаа минь шаардана. Тэгээд энэ бүхний эцсийн үр дүн юу юм бэ гэж дотоод сэтгэл минь гайхна.
Цээжин дотор хөндүүр оргиулах гашуун дурсамж бүрийг март гэж дотоод сэтгэл минь зөвлөнө. Дөнгөж сая уншсан хичээлээ цугт нь мартчихваа хэмээн ухаан санаа минь зэмлэнэ.
Бороо зүсрээд л... Номын сангийн цонхоор мөнх ногоон навчис дээр пад пад хийн унах том том дуслууд нь харагдана. Үүргэлээд сэрэхэд дэвтэр дээгүүр шүлсний минь том том дусал зурайн харагдана.
Хэзээ цэлмэх нь мэдэгдэхгүй сав саарал тэнгэрээс бороо тасралтгүй шаагина. Хэзээ дуусах нь мэдэгдэхгүй 1,0-ууд миний нүдний өмнүүр хөврөнө.
Алдсан бүхэндээ харамсаж дотоод сэтгэл минь уйлна. Олсон бүхэндээ эрэмшиж илүү ихийг олохоор ухаан санаа минь яарна...

Food critic

Өнөөдөр хагас амралтын өдөр гээд номын сангаас ховхорч шинэ гарсан гээд байсан Ratatoille гэдэг хүүхэлдэйн кино үзлээ. Аргагүй Pixar хийсэн гэсэн шиг мундаг анимейшнь болж дээрээс нь би ч угаасаа хүүхэлдэйн, хүүхдийн кинонд нугасгүй болохоор гоё л байлаа. Гол нь киноны тухай биш уг кинонд гарсан нэг мэргэжлийн тухай өгүүлэх гэсэн юм.

Уг кинонд Парист байдаг нэг рестораны тухай өгүүлдэг. Нэг харх тэнд ахлах тогооч хийгээд учиргүй амттай хоол хийж энэ тэр. Харин тэр ресторанд нь нэг айхавтар нөхөр үе үе зочилж хоол иддэг. Тэр нь Food critic хэмээх ажил хийдэг улс даяараа алдаршсан нөхөр. Баруунд бодвол энэ түгээмэл үзэгдэл байлгүй. Миний хувьд бол анх удаагаа л энэ киноноос ийм мэргэжил байдаг гэдгийг мэдэж авлаа. Манайхаар бол мэргэжлийн хяналтын байцаагч юм уу даа. Гэхдээ бас яг ч тийм биш бололтой. Health inspector гээд яг мэргэжлийн хяналтынхны хийдэг ажлыг хийж буй бас өөр нэг нөхөр байгаа юм. Тэр нь хоолны газрын гал тогооны ариун цэвэр зэргийг шалгадаг. Харин Food critic маань илүү үйлчлүүлэгчид ойртсон мэргэжил. Тухайн хоолны газар хэр хурдан үйлчилж байгаа, хийсэн хоол нь хэр амт чанартай байна, үйлчилгээ нь үнэндээ хэр зохицсон байна зэргийг үйлчлүүлэгчийн нүдээр олж хардаг. Буцаад энэ талаараа дүгнэлт бичиж сонинд хэвлүүлдэг. Тэр нь тухайн рестораны нэр хүндийн асуудал болдог гэх мэт.

Монголд лав яг дутагддаг байсан тэр зүйл шиг надад санагдсан. Хүн заавал өөрийн биеэр орж үзэж байж эсвэл орж үзсэн хэн нэгэнтэй зөвлөлдөж байж л хоолны газрын сонголт хийх хэрэгтэй болдог. Уг нь хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах холбоо ч бил үү нийгэмлэг ч бил үү нэг юм байдаг юм шиг байна билээ. Тэр нь жирийн үйлчлүүлэгчээс хэтэрхий хол. Нэг удаа гайгүй нэр хүндтэй нэг хоолны газрынхантай хэрүүл хийгээд та нарыг хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах холбоонд хэлнэ гэсэн чинь хэлэхгүй юу яахыг нь харъя энэ тэр гэж хэдэрлэж билээ. Өөрөөр хэлбэл хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах холбоо нь тэр газрыг шалгаад таагүй дүгнэлт гаргалаа ч их бодож жаахан торгууль тавиад л өнгөрдөг юм шиг байгаа юм. Уг нь гаргасан дүгнэлтээ олон нийтийн хэвлэл мэдээллээр цацаж эргээд хэрэглэгчиддээ анхааруулга, тухайн үйлчилгээний газар нэр хүндийг нь муутгахуйц хүнд цохилт өгдөг алхам хийж байвал зүгээр юм шиг. Хүн мөнгөө төлөөд тодорхой үйлчилгээ авч байгаа. Гэхдээ тэр үйлчилгээ нь төлсөн мөнгөнийх нь хэмжээнд чанартай байгаа эсэхийг тогтоодог ямар нэг хяналт байх ёстой болов уу. Өөрөөр хэлбэл 200 төгрөгний хуушуур зардаг цайны газар, үнэтэй ресторан хоёрыг үйлчилгээнийх нь хувьд харьцуулах аргагүй ч хэрэглэгч бол хэрэглэгч. 200 төгрөг төлөөд хуушуур авсан ч 20,000-аар үнэтэй хоол авсан ч идэж байгаа хоол үйлчлүүлж байгаа хэм хэмжээ нь төлсөн мөнгөндөө тохирсон байх ёстой л гэж хэлэх гээд байна. Мэргэжлийн хяналт ч юм уу тиймэрхүү төрийн байгууллага нь ариун цэврийн стандарт зэргээ шалгадаг юм байгаа биз. Иймэрхүү шалгалт нь эрүүл ахуйн хувьд л болохоос үйлчлүүлэгч тухайн үйлчилгээнд хэр сэтгэл хангалуун байгааг мэдэж чаддаггүй. Тэгээд ч энэ нь олон нийтэд ил тод биш. Буцаагаад хэрэглэгчийн, үйлчлүүлэгчийн эрхийг хамгаалдаг нэг систем байж тэр нь олон нийтэд ил тод, хүн заавал өөрийн бие дээр туршилт хийж “хулхидуулсныхаа” дараа тухайн газар луу дахиж зүглэхээ болих биш хийсэн дүгнэлт бүхнээ бусадтай хуваалцаж, үйлчилгээний газрын хувьд чанараа сайжруулахгүй бол болохгүй гэх айдас төрүүлж байдаг нэг тийм газар чухал болов уу.

Гэхдээ хяналт гэхээр яаж ийгээд заавал авилгалтай холбогддог юм шиг надад санагдаж байсан. Яамаар ч юм бэ дээ. Ухаан хүрэхгүй юм аа.

Нутаг сэлгэлээ

Гэрээсээ гарч байдгийнхаа баруун хаяанд ирээд долоо хонолоо. Хуучин амьдралын хэмнэлдээ эргэж орох гэж багагүй л ажил болох нь бололтой. Гэр-сургууль-номын сан-гэр гэх нэгэн бодлын уйтгартай ч юм шиг амьдрал маань ирсэн өдрөөс маань л шууд тосоод авах нь тэр. Гээд яах билээ дээ. Ямартаа ч нэг диплом гэх ламинатортой цаас, толгойдоо жаахан мэдлэгийн хэлтэрхийтэй болоод очвол өнөөдрийн миний уйтгартай амьдралаас арай дээр зүйл намайг тосох байх гэж найдаад л гүрийнэ дээ...

Сонирхуулчихаар нэг блог гэвэл зээ дүүгийн маань өдрийн тэмдэглэл байна. Аав ээж хоёр нь хөтөлж явуулж байгаа бололтой. Мань хүн ч юун блогтой манатай, компьютерийн маус байтугай жинхэнэ маус, Микки маусаа ч ялгахгүй амьтан тив алгасаж дэмий тэнэчихээд л ангайгаад байж байгаа байх. Өмнө нь нэг их сүйд болдоггүй байсан, нас ахихаар нялхраад байх юм гэж :-) Тэр золигийг санаад байна шүү хэхэ.

Мартсанаас орчуулсан номны маань борлуулалт тун сайн байгаа нь миний мундагийнх биш уг ном маань өөрөө цаг үеэ олсон бүтээл байсан болохоор тэр болов уу. Хамгийн гол нь өмнө нь энэ талаар багагүй шуугисан болохоор нийгэмд тодорхой хэмжээний хүлээлт үүсчихсэн байсантай холбоотой байх. Баабар нэгэнтээ өөрийгөө Монголын номын зах зээлд рекорд тогтоож “20-р зууны Монгол” номоо хамгийн олон хувиар борлуулж чадсан гэж байсан. Харин нутгаас гарахынхаа өмнөхөн уулзахад минь яаж ийм богино хугацаанд өдий хэмжээний ном борлуулж чадсаныг минь гайхаж асууж байсан. Би ч хариуд нь Вэб 2.0-ын гавъяа гэсэн утгатай юм ярьсан. Тэгэхээр ямартаа ч одооны амжилт маань чамлахааргүй бололтой.
Хавтгай ертөнцийн тухай номыг хавтгай байдлаар орчуулж борлуулалтыг нь ч бас хавтгай байдлаар хийх юм сан гэж зорьсон маань тодорхой хэмжээнд биелсэн гэж хэлж болно. Одоогоор АНУ, Их Британи, Японд зарагдаж буй ба онлайн номын зах болох Номун Далайг номын анд Д.Сайнбаяр санаачилж бусад кибер андууд маань дэмжин ажиллаж байгаад баяртай байна. Монголчууд эвтэй байхдаа хүчтэй гэдэг шиг энд тэндэхийн чадалтай залуус нэгдээд юм хийж буй нь үнэхээр бахархууштай ажээ. Номун Далайгаас гадна Оллоо өөрийн цахим дэлгүүрээ нээн ажиллуулж байгаа нь одооноос л манайд цахим худалдаа нэвтрэх шинж орсоных биз. Юутай ч эрхэм уншигч та Оллоо, Номун Далай хоёроос номоо худалдан авч болохоос гадна Японд суугаа хүмүүс 080-3158-9799 утсаар АНУ-д суугаа бол 773-495-4854 утсаар Их Британиас бол 447790420393 утсаар холбогдож номоо авах боломжтой шүү.
Бас нэг сонирхолтой зүйл гэвэл Датаком компани Монхаяг үйлчилгээ нэвтрүүлсэнтэй холбоотойгоор Саруултуяа анд маань татгалзахын эрхгүй санал тавьж блогт маань Монхаяг өглөө. Та хэрэв Монхаягийн вэб хуудаснаас плагинийг нь татаад суулгачихсан бол браузертаа Отгонпүрэв гээд шууд кириллээр бичихэд миний блог руу үсрээд ороод ирнэ. Блогчидыг энэ талаар илүүтэй сонирхох байх гэж бодож байна. Энэ их даяаршилын хар шуурганд өөрсдийн хэл соёлоо авч үлдэхэд маань энэ үйлчилгээ бага ч гэсэн нэмэр болох болов уу. Англиар биш Монгол хэлээр, тэгээд латинаар биш кириллээр бичиж брэнд нэрээ авч үлдэнэ гэдэг бизнесийнхэний хувьд ч чухал байх гэж бодож байна.
Саяхан нэг найз маань миний блогийг зарлалын самбар аятай болсон байна гэсэн гомдол мэдүүлсэн. Нээрээ ч бодоод байтал 6 сараас хойш дан мэдээллийн чанартай зүйлсээр эрхэм уншигчийг залхаасан бололтой. Уг нь блог уншиж буй хүн миний дотоод ертөнцөд нэвтрэх гэж үнэт цагаа зарж байхад нь би аль ч мэдээллийн сайтан дээрээс уншчихаж болохоор “хэрэгтэй хэрэггүй” зар тавьж сууна гэдэг жаахан үл хүндэтгэсэн л асуудал болох шиг боллоо. Иймийн тул хүлцэл өчөөд дараагийн удаа арай олигтой юм бичихийг хичээх болноо.

Номун Далай - Монгол номын цахим дэлгүүрийн нээлт

Эрхэм та бүхний өмнө цахим ертөнцөд мэндэлж буй Номун Далай хэмээх нэгэн айл өрхөө татаж, үүдээ нээж байна.

Дэлхийн өнцөг булан бүрт эрдэм, эрдэнэ өвөрлөхөөр тархсан Монголчууд бидэнд өнөөг хүртэл өөр өөрийн оршин суугаа улс оронд эх Монгол хэлээр хэвлэгдсэн ном сонин, оюуны бүтээлээс хүртэх боломж, таатай орчин үгүйлэгдсээр ирсэн билээ.

Өнөө цагийн Монгол түмэн та бидэнд эрдэм ухаанд суурилан хэрэгжих учиртай:
♦ хэл соёлоо хадгалж үлдэх, хөгжүүлэх;
♦ хүн төрөлхтөний соёлыг өөрийн соёлын өнгө онцлогоор баяжуулан чимэх хэмээсэн хос үүрэг оногдож буй хийгээд эл үүргээ эс биелүүлвээс
♦ гадаад улс орнуудад суугаа Монголчуудын хувьд эх хэлээ мартах, өв соёлоосоо алслагдах, гадны хэл соёлд аажмаар уусах;
♦ та бидний хэл соёлын үнэт зүйлсийг бусад улс орны ард түмэн утгачилан ойлгохгүйд хүрэх гэсэн мөн л хос түгшүүр хаалга дэлдэж буй нь бодит үнэн болжээ. Энэхүү хос түгшүүрийг арилгаж, үүргээ биелүүлэхийн гол учиг нь та бид аливааг тунгаан шүүж, зохист шийдэлийг гаргаж чадах оюуны бяр тэнхээтэй байх, түүнийгээ Монгол ухааны их далайгаас тэтгэн тэжээж байх явдал билээ. Үйл ажиллагаагаа эхлүүлж буй Номун Далай цахим дэлгүүрийн сүлжээ нь Монгол түмний энэхүү оюун далайг тэтгэн сэлбэх эрхэм зорилготой.

Номун Далай сүлжээг ажиллуулагч одоогийн бүрэлдэхүүн:
♦ Номун Далай сүлжээг санаачлагч, ерөнхий зохицуулагч Д.Сайнбаяр
♦ Номун далай сүлжээний Монгол дахь салбарын зохицуулагч П.Наранбаяр
♦ Номун далай сүлжээний Их Британи дахь салбарын зохицуулагч Д.Цэрэнбат
♦ Номун далай сүлжээний Япон дахь салбарын зохицуулагч M.Тулгат

Номун Далай цахим дэлгүүрийн үйл ажиллагаа
Номун далай цахим дэлгүүр нь одоогоор Чикаго, Улаанбаатар, Лондон, Токио хотуудад төвлөрөн үйл ажиллагаагаа явуулж буй бөгөөд холбогдох цахим хуудсуудад борлуулагдаж буй ном, сэтгүүл болон бусад бүтээгдэхүүний захиалга, төлбөр тооцоог Монгол, Англи, Япон хэл дээр цахим хэлбэрээр хүлээн авч, тухайн улс орнуудад буй салбаруудаас түгээх, шуудангаар хүргэх үйл ажиллагаа явуулж байна.

Одоогоор АНУ, Канад улсад ном борлуулах http://us.mongolianbooks.com, Их Британид ном борлуулах http://eu.mongolianbooks.com/, Японд ном борлуулах http://japan.mongolianbooks.com хуудсууд нь өөрсдийн номын боломжит нөөцөөрөө үйл ажиллагаагаа эхлүүлээд байна. Монгол дах салбар нь үйл ажиллагаа явуулж эхлээд буй салбаруудынхаа захиалгын дагуу хэвлэлийн газар, зохиолч, уран бүтээлчидтэй гэрээ хийж, бөөнөөр нийлүүлэх үйл ажиллагааг голчлон хийж байна.

Бид уншигч танд Монголын цаг цагийн оюуны сор бүтээлүүдийг хүргэхийг ямагт хичээн ажиллахын зэрэгцээ, таны эрэлт хэрэгцээ, санал сэтгэгдэлд тулгуурлан цахим дэлгүүрийн сүлжээгээ байнга боловсронгуй болгон сайжруулахын төлөө ажиллах болно. Биднийг дэмжих, хамтран ажиллах сонирхолтой хэн бүхэнд бидний үүд хаалга байнга нээлттэй.

Бидэнтэй хамтран ажиллагчид:
Интерпресс хэвлэлийн газар
NEPKO Publishing
Цахим Өртөө Холбоо
ЭМОС клуб
Алтангадас сэтгүүл
Даяар Монгол сонин
Компьютер Таймс сэтгүүл
Замдаан сэтгүүл
Таван Цагариг - Америкт сэтгүүл

Дэмжигчид:
Бүгдээрээ.мн
Bi-Bid.com
Vimо - Virtual Mongol
Ganzorig Consulting
HamagMongol.net
Mонгол Соёлын Төв
MongolianArtist.com
MongolMedee.Net
Orloo.com
Цахим Өртөө сүлжээ

Ингээд Номун Далай - Монгол номын цахим дэлгүүр интернэтийн цахим ертөнцөд мэндэлж буйг ёслол төгөлдөр тэмдэглэхийн сацуу эрхэм Таныг манай дэлгүүрийн сүлжээнд тухлан саатаж оюуны хэрэгцээгээ хангахыг урьж байна.

Номун Далай сүлжээний хамт олон
www.mongolianbooks.com
www.mongolnom.net

The most important thing in life is family

Denzel Washington-ы тоглосон “Мan on fire” гээд нэлээн дээр vеийн нэг кино байдаг. Миний хамгийн дуртай кинонуудын нэг гэж хэлж болно. Найруулга, хєгжим, жvжиглэлт гэх мэт бvх зvйл нь хэчнээн vзсэн ч тасархай хэвээрээ санагддаг юм даг. Киноны утга санаа бол баян Мексик гэр бvлvvдээс хvvхдийг нь хулгайлж барьцаанд аваад их мєнгє нэхдэг мафийн сvлжээг бие хамгаалагч Криси (Denzel Washington) илрvvлж байгаа тухай гардаг.

Надад хамгийн таалагддаг хэсэг нь киноны тєгсгєлд Криси мафийн толгойлогчийн дvvг нь барьцаалчихаад утсаар ярьдаг хэсэг. Yvнээс ємнє огтхон ч камерын ємнє ил гардаггvй мафийн толгойлогч хvvхдvvдтэйгээ нялхарч тоглоод л утсаар ярьж байдаг. Киног анх vзэж байхад ямар гээчийн харгис балмад амьтан байгаа бол гэсэн сэтгэгдэл тєрж байсан мафийн толгойлогч єєрєє харин гэр бvлийнхээ тєлєє юу ч хийхээс буцахгvй нэгэн байдаг. Дvvг нь барьцаалсан Denzel Washington-той мань эр “The most important thing in life is family. Do you agree Mr. Creasy” (Хvний амьдралд хамгийн чухал зvйл бол гэр бvл гэдэгтэй та санал нийлж байна уу ноён Криси) хэмээн шаналсан байдалтай утсаар ярьж байдаг. Єєрєєр хэлбэл єєрт нь хамгийн чухал санагддаг тэр зvйлийг нь бусдаас салгаад авчихвал тvvнийхээ тєлєє хvн юуг ч хийхээс буцахгvй гэдгийг мань эр ойлгоод энэ хvн барьцаалах ажлаа хийдэг байсан аж.

Хадуурдаг эгч маань гэр бvлтэйгээ ирж 7 хоноод маргааш нутаг буцах нь. Дараа нь хэдхэн хоноод би бас ємнийг зорих болно. Бас дахиад хэдхэн сарын дараа том эгч маань гэр бvлтэйгээ хєгшин Европыг зорино. Ингээд муу аав ээж хоёр маань бид хэдийг бvлтийтэл харсаар vлдэх байх даа. Бага байхаас минь эхлээд л манайхан халуун бvлээрээ дор хаяж хоёр гурван жилдээ л нэг удаа уулздаг байж билээ. Энэ цикл бас л давтагдах нь бололтой. Харин энэ удаагийн уулзалтын онцлог сонин зvйл гэвэл Францын иргэн нэг бяцхан амьтан хэдхэн хоногт манай гэр бvлийг бvрмєсєн байлдан дагуулаад буцлаа. Хамгийн инээдтэй нь энэ нєхрийг тєрєнгvvт Бээжин дэх Францын элчингээс Франц улсын иргэн гээд пасспорт олгочихож. Єнєєх маань Монголын иргэншил авах гээд чадалгvй Монголын элчин дээр дєрєв хоног оочерлож байж эх нутгийнхаа визийг авч орж ирсэн байх юм. Єєрєєр хэлбэл манай гэр бvлийн нэг гишvvн маань Монгол улсад огт харъялалгvй гэсэн vг. Тэр ч бvv хэл энэ нєхрийг энд жаахан удаагаад 8 сарын 30 болгочих юм бол визний нь хугацаа дуусаад мань хvн энд хууль бусаар орогногч “хар” этгээд болж хувирна. Даанч мань хvн єєрийгєє ийм зvйлд орооцолдчихоод яваагаа огтхон ч ойлгохгvй мєємєє хайж миний мєрийг нудчаад л…

Энэ сонин амьтныг ингээд яваад єгєхєєр их санах байх даа. Одооноос эмээ євєє хоёрынх нь хоолой зангираад л энд тэнд орхисон хувцсыг нь vнэрлээд явж байна. Би анх Германд байхдаа том дvvгээ санаад єрєєнийхєє ханаар дvvрэн зургийг нь наачихдаг байж билээ. Энэ нєхрийг бас тэгж золигтох байх даа. Яадаг шvv юм байгаа…

Yнэхээр л хvний амьдралын хамгийн чухал зvйл гэр бvл гэдэг vнэн байх шvv

Блог уулзалт 2007 товчхон

Зиак єчигдєр журмын хэдэн нєхдийн хамт санаачилж хийсэн уулзалт маань амжилттай єндєрлєлєє. Ерєнхийдєє зохион байгуулалтын хувьд бид 3 туршлага дутсанаас бага сага алдаа (буруу газар сууснаас болж хvмvvс хайж олох гэж зvдэрсэн г.м) гарсаныг эс тооцвол халуун дулаан уур амьсгал дунд Блогчидын анхны албан ёсны уулзалт сайхан болж єнгєрлєє. Гантулга маань уулзалтын талаар нэлээд дэлгэрэнгvй бичсэн байсан учир би давтаж нуршихын оронд эцсийн vр дvнгийн талаар ярьсан нь дээр болов уу. Анх энэ ажлыг санаачилж хийх болсон шалтгаан маань миний хувьд гэвэл энэ кибер ертєнцєєс асар их зvйл олж авсан болохоор бусдад ч гэсэн тэр боломжийг ойртуулж єгєх юм сан гэсэн бодлын vvднээс бий болсон юм. Нєгєєтэйгvvр одоо хэдхэн хоноод байдгийнхаа баруун хаяа руу гэлдрэх гэж буй болохоор явахаасаа ємнє ядаж кибер байдлаар нэрийг нь мэддэг хvмvvсийнхээ зvсийг нь хараад авъя гэсэн бодол ч байлаа. Ямартаа ч эхний зорьсон зорилго маань тодорхой хэмжээнд биелж байх шиг санагдсан. Нэлээд олон хvмvvс утас шєрмєсєє солилцож дараа дараагийнхаа хамтын ажиллагааны эх vvсвэрийг олсон юм шиг санагдсан. Тvvнээс ємнєх бичлэг дээр нэг нєхрийн сэтгэгдэл vлдээсэн шиг архи уух шалтаг, архины хань олдохгvйдээ хvмvvс цаг заваа баран тэнд очсон гэж бодохгvй байна. Эндээс хvмvvс шинэ санаа, шинэ хамтрагчид, шинэ найз нєхєд, шинэ орон зайгаа олж авсан болов уу гэж найдаж байна.

Дараагийн vр дvн маань гэвэл энэ уулзалтыг тогтмол зохион байгуулж явуулах, арай албан ёсны зохион байгуулалтанд орж клубын зарчмаар ажиллах гэх мэт санаачлага андуудаас гарсан нь байлаа. Yvнийг дахин хэлэлцэж байгаад шийдье гэсгээд орхисон байгаа. Миний энд санал болгох зvйл бол аль хэдийнэ vvсч бий болоод хєл дээрээ босчихсон ЦахимЄртєє маягийн байгууллагын дэргэдэх албан ёсны клуб байдлаар vйл ажиллагаа явуулдаг бяцхан комьюнити байвал яадаг бол? Yvн дээр андууд єєр єєрсдийн санаа оноогоо хэлнэ биз дээ. Энэ маань дотроо задраад салбар бvрт тэлээд явбал бvр ч сайхан л байх. Хамгийн гол нь байнга нэгэн хэвийн амьдралаар амьдарч залхсан хvмvvс єєр єєр санаа бодолтой, єєр єєр орчны хvмvvстэй уулзаж билгийн мэлмий тэнийлгэх боломжтой болох юм даа.

За ямартаа ч урилга хvлээн авч ирсэн бvх андууддаа гялайлаа гэж хэлье. Дараагийн уулзалтан дээр би хэдийгээр єєрийн биеэр байх боломжгvй ч та бvхэндээ хавтгай дэлхийн нєгєє єнцгєєс мэндчилгээ дэвшvvлэх болно.

Блог уулзалт 2007

Жил хагасын ємнє байна уу даа Дєлєє єєрийнхєє блог хаягийг надад нэг явуулж билээ. Би ємнє нь блогийн талаар сонсож байсан ч Монгол блог огт хараагvй байсан болохоор мань эрийг жаал бишрэв. Тэгсэн єнєєх чинь намайг ч гэсэн блог нээ гэж зєвлєдєг юм байна. Би залхуурсаар бараг жилийн ємнєєс л нэг юм нээж билээ. Уг нь нэлээн хэдэн жилийн ємнє оюутан байхаас янз бvрийн юм бичдэг байсан ч зєвхєн єєрєє єєртєє л уншигч нь байдаг байв. Анх блог нээмэгцээ тэдгээр хэдэн жилийн ємнє бичиж байсан зvйлсээ бvгдийг нь бєєндєєд тавьчихав. Дараа нь санаанд ч оролгvй нэг єдєр ороод хартал бичсэн зvйлсэд маань баахан коммент. Бєєн урам болоод л дараагийн юм бичих хобби хєдєлж байгаа юм даа. Ингэж миний блог амьдрал эхэлсэн юм даг.

Би анх The world is flat номын рэвьюг блогоос л vзээд авч унших санаа тєрсєн. Энэ номныхоо хамтран орчуулагчид болох Индра, Сайнбаяр зэрэг залуустай бас л блогоор танилцсан. Хамгийн чухал нь блогтой болсноор би єєртэйгээ vзэл бодол нийлэх маш олон хvнтэй холбогдож зєндєє олон найзуудтай болсон. Тэдгээр найзуудын маань тєлєєлєл болох Хєлгєн, Дєлгєєн хоёртой єнєєдєр ярилцаж суугаад блогчидын уулзалт хэмээх юм зохион байгуулъя гэсэн шийдэлд хvрлээ. Ирэх долоо хоногийн пvрэв гаригт буюу 7 сарын 26-ны єдєр 19 цагт бид гурав Их Монгол уушийн газар ийм цаас бариад сууж байх болно. Та хэрэв блог уншдаг, блог бичдэг бол кибер орон зайнаас нэг нэгийгээ мэдэх хvмvvстэйгээ энд уулзаж болно шvv. Ямартаа ч дэлхий бєєрєнхий биш хавтгай болж байгаа энэ цаг vед кибер андуудтайгаа уулзах энэ уулзалт олон олон, vзэл бодол, зорилго санаа нэгтнvvдийг нэгтгэж єгєхvйц ач холбогдолтой байж мэдэх юм. Иймд та заавал очоорой.

Лекцтэй, семинартай, нээлттэй долоо хоног

Уг нь єнгєрсєн долоо хоногт болж єнгєрсєн event-vvдийг дор дор нь бичээд байя гэж бодсон боловч хувийн зохион байгуулалт муутайгаасаа болоод ажлаа дор дор нь амжуулж чадалгvй явсаар єнєєдєр л амралтын єдєр бичих санаатай ухнатаж сууна.

Єнгєрсєн даваа гаригт блогчин анд Б.Хєлгєний урьсаны дагуу ажил дээр нь очиж “Дэлхий бєєрєнхий биш” номоо танилцуулахын ялдамд лекц уншмар аядав. Миний лекц уншина ч гэж юу байх вэ. Компанийх нь удирдлагууд болох аав шиг маань хvмvvсийн єєдєєс харж хэсэг анивчиж байгаад л гарч ирсэн (би сандрахаараа нvдээ анивчдаг муу зуршилтай). Лекцийн маань сэдэв “Дэлхий бєєрєнхий биш” байсан. Монголд бизнес хийж буй хvмvvст илvv єгєєжтэй байх болов уу гэсэн бодлын vvднээс дан ганц номоо сурталчилах биш харин энд тэндээс уншсан харсан зvйлсээсээ нийлvvлж нэгтгэн Вэб иргэншил, Хангамжын сvлжээ, Аутсорсинг, Нээлттэй эхийн программ хангамж гэсэн дєрвєн агуулгыг голчлон ярихыг хичээлээ. Лекц уншина гэдэг ч мань мэтийн тvг таг хийсэн нєхдvvдэд амаргvй эд байна билээ. Гэхдээ ямартаа ч єєрийгєє олон хvний ємнє сорьж vзэх том боломж нээж єгсєн Хєлгєн анддаа баярлалаа гэж хэлэх байна. Би “шилдэг лектор” гэдэг цолтой, ярьдаг имижтэй болсон хvмvvст жаахан дургvйхэн байдаг. Хийхээсээ илvv цэцэрхээд байгаа юм шиг санагддаг юм. Гэтэл сая л тэр хvмvvсийг яаж тэгж олон хvний ємнє биеэ барихгvй байж чаддаг байна гэдгийг гайхаж байлаа.

Харин даваа гаригийн орой Н.Гансvх ахын урилгаар шинэ CD-нийх нь нээлтэнд очлоо. 108 газарт авсан байгаль, ан амьтны 230 гаран гэрэл зургийг “Монголын 108 єнгє” нэртэй энэхvv CD-д багтааж чаджээ. Дижитал камер бариад харагдсан болгоныхоо зураг авахыг над шиг хэр баргийн тэнэг хийж чадна. Харин хvний сэтгэл хєдєлгєхvйц, мэдрэмж хийгээд сэтгэлгээ агуулсан зураг бол мэргэжлийн зурагчид л авдаг байх. Харин Н.Гансvх ах маань энэ мэргэжлийн зурагчдаасаа ч хол сэтгэж vнэхээр чанар, агуулгын хувьд гайхалтай интерактив CD бvтээж чаджээ.

Гансүх ах CD-ээ нээж буй байдал

Надад хамгийн их таалагдсан зvйл гэвэл авсан зураг болгоныхоо доор тухайн газрын байршлыг GPS-ийн координаттайгаар нь бичиж єгсєн явдал юм. Мєн Англи, Монгол хэлний алийг нь ч сонгож болох учир гадаад хvнд єгєхєд хамгийн тохиромжтой бэлэг гэж би дvгнэнэ. Болсон болоогvй ширэн эдлэл (зарим нь бас яг ч шир биш байдаг), авч явах замд л эвдэрчихдэг модон тоглоом зэрэг сувенирийг иймэрхvv дижитал агуулга бvрмєсєн халж Монголыг маань дэлхийд сурталчилахад томоохон нєлєє vзvvлэх байх. Гансvх ах єєрєє Монгол сайхан гэдгийг нотлох гэж эдгээр 108 газраар аялж багагvй хvч хєдєлмєр зарж байж энэ CD-ийг бvтээжээ.

Гансүх ахын аялж зураг авсан 108 газрын байршил

Ємнє нь ийм интерактив CD монголд гарч байсан эсэхийг би сайн мэдэхгvй юм. Ганц нэг жуулчны компаниас гаргаж байсан иймэрхvv зvйлс нь хэтэрхий сурталчилгааны шинжтэй байсныг л санаж байна. Харин энэ бол цэвэр гэрэл зураг гэж хэлж болно.
За тэгээд Гансvх ахдаа цаашдынх нь уран бvтээлд улам их амжилт хvсээд Танд мэдрэгдсэн сэтгэгдэл надад бас мэдрэгдлээ гэж хэлэх байна.

Хэрэв та энэхvv CD-г захиалахыг хүсвэл

Дараа нь саяын баасан гаригт ICTA, USAID нарын хамтран гаргаж буй Жуумла! Монгол Агуулгын удирдлагын системийн нээлт семинарт очиж сууж vзлээ. Yнэндээ ICTA-ын оролцоо ч энэ тєсєл дээр тун бага байсан юм шиг байна билээ. Бараг хоёр жил Жива нэр єгчихєєд ноцолдоод дуусгаж чадаагvй тєслийг нь л АНУ-ын ард тvмний хєрєнгєєр USAID Эдийн засгийн бодлогын шинэчлэлийн тєсєлтэйгээ хамтран Жуумла! Монгол болгон сайжруулж сая гаргаж ирж байгаа ажээ. Гагцхvv олон нийтийн анхаарлыг татах, илvv тvгээмэл болгох дээрээс нь нээлттэй эхийн программ хангамжыг тєрєєс дэмжиж байгаа гэдгийг vзvvлэх vзvvлэнгийн зорилгоор л ICTA vvн дээр оролцсон юм болов уу даа гэж би таалаа. Харин Баярсайхан анд vvн дээр сvрхий vндэслэлтэй шvvмж хэлж байсан шvv. Тухайлбал тєрийн байгууллагуудын нэгдсэн сvлжээ, мэдээллийн бааз мэтийн юм юу ч байхгvй хоорондоо бичиг цаас солилцох тєдий Word, Excel дээрээ л ажиллаж байхад бvх тєрийн байгууллагыг вэб хуудастай болгоно гэж зvтгэх нь хvний нvдэнд их юм хийж байгаа юм шиг харагдах л ажил гэж. Дараагийн алхам нь тєрийн байгууллагуудын дотоод нэгдсэн баазтай болгоно гэж байгаа ч тэр нь PHP дэмжиж Жуумлатай холбогдоо ч бил vv гэх мэт асуудал их ажээ. Єєрєєр хэлбэл 2 жилийн ємнє гаргаж байсан Живагийн яг араас энvvгээр хэсэг шоудаад дараа нь замхарна гэх маягийн ирээдvй харж байлаа.
Харин би юмийг єєдрєгєєр харах дуртай болохоор vvн дээр жаахан эсрэг саналтай байлаа. Надад хамгийн их таалагдсан зvйл гэвэл Жуумлагийн хєгжvvлэгчдэд мэдэгдэж Жуумла! Монголоо албан ёсоор бvртгvvлсэнд байгаа юм. Жуумла! Монгол хамгийн гол нь Жуумлагийн stable version дээр Unicode support хийж єгсєн болохоор найдвартайгаас гадна олон улсад ашиглах боломжтой гэж Жуумла Монгол тєслийнхєн ярьж байсан. Бас нэг зєв зvйл маань GPL3-ийг Монголоор орчуулж олон нийтэд тvгээмэл болгон Жуумлаг ашиглаж байгаа нєхцєлд GPL-ийн нєхцлийг баримтлах ёстой гэсэн шаардлага юм.
Миний хувийн бодол бол vvн дээр одоо тєрийн оролцоо бага байгаасай л гэж хvсэж байна. Тэртэй тэргvй Жуумла одоо бvр Монгол хэлээр болсон болохоор хэр баргийн тэнэг ч суулгачихаж чадна. Нарийн тохиргоо, template дээр нь харин тєр оролцолгvйхэн шиг хувийн хэвшлийнхэнд хоолыг нь vлдээгээсэй гэж хvсэх байна. Тэгвэл аяндаа Жуумлагийн community vvсээд зєв гольдролоороо хєгжих болов уу. За юутай ч Т.Алтансvх тэргvvтэй Жуумла! Монгол багийнханд цаашдынх нь ажил vйлсэд улам их амжилт хvсье.

Тарчилсан сvнс

Ардын уран зохиолч Д.Пvрэвдорж гуай єнгєрсєн баасан гаригт номын маань нээлтэн дээр хамгийн сvvлд хоёр роман бичсэн тухайгаа дурдаж байсан. Нээлт болохоос хэд хоногийн ємнє “Дэлхий бєєрєнхий биш” номоороо “сольж” авсан єнєє хоёр романыг сая хэд хоног нvд салгаж чадахгvй уншсаар нэг юм дуусгаж санаа амарлаа. “Тарчилсан сvнс” хэмээх уран зєгнєлт романыг нь уншаад бvр хэлэх ч vг олдохоо байчихлаа. Ямар айхтар vг хэллэг хэрэглэж, ямар мундаг зvйрлэж, ямар мундаг утга давхар агуулж чадсаныг та уншаад л бишрэх байх. Насаараа (МАХН) намдаа vнэнч явсан євгєн коммунист vхлvvт хэвтээд єнгєрvvлсэн амьдралаа бодож эхлэнэ. Тун удалгvй євгєн бие барж сvнс нь дєчин ес хоног тэнvvчилж ойр дотныхон нь євгєнийг хэрхэн мэхэлж байгааг олж харна. Дараа нь сvнс дахин тєрєх тєдийгvй урьд насаа мэддэг, эрлэгийн элчтэй уулзсанаа санадаг нэгэн болж хувирна... Гэх мэтчилэн хvний амьдрал, цагийн эргэлт, єєрийнхєє ертєнцийг vзэх vзэл, там диваажингийн хийсвэрлэл зэрэг дэндvv олон зvйлийг гайхамшигтай vг хэллэг ашиглан бичжээ. Хэсэгчлэн хvргэвээс:

...Амьдрал гэж юу вэ? Yхэлд хєєгдсєн хvмvvн сvргийн гэнэхэн хvсэл, vл гvйцэлдэх мєрєєдлийн зэрэглээ. Yvнийг vгvйсгэх гэсэн алив засдаг vг сонсохоос нуруу даган жилбэн гvйж, ертєнцийн жам буюу балар тавилангийн ємнє хvн хэмээх ухаант адгуусны хvчин мєхєсдєж тарчлахыг би улам бvр мэдэрч байна. Амьдрал гэдэг орчлонгийн зvvдэнд аз жаргалын солонгыг харан хууртах нь юутай мунхаг vнэмшил вэ...

...Би гэдэг хvн санхvvгийн сургуулиас сампин тэвэрч гарсан бирд, намын сургуулийн тогооны богшил, нийгэм журмын тууринд хаягдсан хогжруу юм даа. Дэндvv хувьсгалч дэвэрлээр дэлхийг єєрчилнє гэж халуурч явснаа бодоод хєх инээд хvрэх юм. Гэвч vхлийн ємнє инээд хулжиж, цємєрсєн ухархайд нулимсны ширгээш л vлддэг бололтой. Над мэт нь алив суртлын хvлээснээс толгой мулталж эс чадсан тєєрлєє vvсгэгч мэтээр эргvvтсээр эс оршихуйн эргvvлэгт сураг алдрах нь юутай гачлан. Эв хамтын ёсонд орохоор эхнэрээ яаж хэрэглэх юм бол гэснээс єєр гайхаш надад байгаагvй vе байсан...

...Одоо би юу ч шvтэж, юунд ч итгэх нь єнгєрчээ. Элгэмслээсээ илvv харьслын энэ цаг минийх биш ээ. Би хэнд ч хэрэггvйтэй адил хэн ч надад хэрэггvй. Миний сvvжин тус газар цоорон шархирч байна. Тvvний эгц доорхи газар цоорох л vлдлээ. Хэрэв тэнхээ хvрдэгсэн бол тэр алга дарам газрыг ухаж шороотой чулуу юутай хээтэй нь гудамжинд цацалтай билээ. Тvvн дээр хvмvvс овооролдон бєхийн шангийн боорцог мэт булаалдахыг харан элгээ хєштєл инээх юм сан. Гэвч газар тєнхєх бvv хэл, гараа даахаа больжээ...

...Хєнхєр хэмээгдэх хvн агсан би, бийт vгvйтийн зайд vл vзэгдэх сvнсэнд хувилан хилэнцэт хорвоогоор хий vзэгдэл болон бэдрэх болвой. Амьдралын буртагаас хvй салж, этгээд амаршилд тус буюу гэмийн алинд ч хvртээлгvй атал, vзэх сонсохын vйл хэвээр нь юутай гачлан. Хvмvvн тєрєлхтєний мунхрал, хомхойрол, тэчъяал, ичгvvрт араншин, бурангуй явдлыг vхсэн хойноо vзэх лайтай юмсанж...